سرماخوردگي يک عفونت ويروسي مسري است که راه‌های تنفسي فوقاني را آلوده می‌کند و باعث ترشح درراه‌های تنفسی می‌شود. ابتلا به سرماخوردگي ممکن است در اثر تماس با فرد آلوده يا تماس با وسايل آلوده صورت گیرد و گاهي عواملي مانند سرما، استرس و خستگي می‌توانند شرايط را براي فعاليت ويروس سرماخوردگي در مجراي تنفسي مناسب کند. گرفتگي بيني، سرفه، گلودرد، بی‌حالی، خستگي، بيتابي، بی‌اشتهایی، گاها ريزش اشک و التهاب از علائم عمده آن است.


عوامل مؤثر در بروز سرماخوردگي:

  1. دست دادن، روبوسي، عطسه و سرفه در محل‌های عمومي باعث انتقال آن مي‌شود.
  2. رطوبت و درجه حرارت در انتشار ويروس نقش دارد، اين بيماري در کشورهاي مناطق معتدل در فصل سرما (زمستان و پاييز) به علت بارندگي و رطوبت بيشتر است.
  3. از ديگر علل افزايش بروز سرماخوردگي در فصل سرما حضور در مكان‌هاي شلوغ همچون وسايل نقليه عمومي و تجمع در فضاهاي بسته و عدم استفاده از تهويه مناسب است.
  4. تغذيه يکي از فاکتورهاي مؤثر در عملکرد سيستم ايمني است. بنابراين سوءتغذیه در بروز بيماري‌هاي عفوني نقش مهمي را ايفا مي‌کند
  5. ابتلا به بيماري‌هاي مزمن قلبي ، کليوي و ريوي نيز فرد را مستعد ابتلا به اين عفونت مي‌کند.

اقدامات پیشگیرانه:

  1. دست‌های خود را بشویید: بيشتر ویروس‌های سرماخوردگي از طريق تماس مستقيم منتشر می‌شوند. میکروب‌ها می‌توانند براي ساعت‌ها و در بعضي موارد هفته‌ها زنده مانده و سپس به فرد بعدي که آن اشياء را لمس می‌کند منتقل شود. بنابراين بايد دست‌های خود را مکرراً بشویید.
  2. سرفه و عطسه خود را با دستانتان نپوشانيد: زماني که احساس می‌کنید در حال سرفه يا عطسه هستيد از يک دستمال استفاده کرده و آن را بلافاصله دور بیندازید.
  3. صورتتان را لمس نکنيد: ويروس‌هاي سرماخوردگي از طريق چشم ، دهان و بيني وارد بدن شما می‌شوند. لمس صورت کودکان راه اصلي ابتلاي آنان به سرماخوردگي بوده و همچنين موجب انتقال سرماخوردگي از آنان به والدينشان می‌باشد.
  4. مقدار زيادي مايعات بنوشيد: آب سيستم بدن شمارا شستشو داده و باعث خروج سموم از بدن شما می‌شود.
  5. از سنا استفاده کنيد: وقتي به سنا می‌روید هوائي که استنشاق می‌کنید بالاتر از 80 درجه است و اين درجه حرارت باعث از بين رفتن ویروس‌های سرماخوردگي می‌شود.
  6. از هواي آزاد استفاده کنيد: اکثريت افراد درزمانی که هوا سرد است در خانه و محوطه‌های بسته می‌مانند بنابراين ميکروب‌هاي بيشتري در اتاق‌های خشک و شلوغ در حال گردش است.
  7. ورزش‌های ایروبیک را به‌طور منظم انجام دهيد: اين ورزش‌ها باعث افزايش سلول‌های مقابله‌کننده با ويروس در بدن می‌شود.
  8. غذاهاي گياهي مصرف کنيد: مواد طبيعي موجود در گياهان باعث افزايش ویتامین‌های بدن می‌شود . بنابراين ميوه و سبزيجات سبز تيره ، قرمز و زرد مانند اسفناج ، کاهو ، هويج ، گوجه‌فرنگی ، سير و ... مصرف کنيد . آب‌پرتقال هرچه تازه‌تر باشد ويتامين C بيشتري دارد و طول مدت درمان را کوتاه‌تر می‌کند.
  9. ماست بخوريد : باکتری‌های مفيد موجود در ماست باعث تحريک توليد مواد سيستم ايمني شده که با بيماري مبارزه می‌کند.
  10. سيگار نکشيد: آمار نشان می‌دهد که سیگاری‌ها دچار سرماخوردگی‌های بيشتر و مکرر می‌شوند . حتي نزديک به افراد سيگاري بودن به‌طور واضح سيستم ايمني را از بين می‌برد. دود راه‌های هوائي بيني را خشک کرده و مژک‌های آن را فلج می‌کند.
  11. مصرف الکل را قطع کنيد : مصرف الکل کبد را که اولين سيستم تصفیه‌کننده بدن است را تخريب کرده و اين به اين معناست که تمامي انواع میکروب‌ها بدن شمارا به‌سرعت ترک نخواهند کرد.
  12. راحت و آسوده باشيد: اگر شما بتوانيد آرامش داشته باشيد می‌توانید سيستم ايمني خود را به هنگام نياز فعال کنيد.
  13. قرقره کردن نمك: اين كار باعث مرطوب شدن گلو و بهبودي موقت می‌شود. اين کار را با استفاده از يک قاشق چای‌خوری نمک داخل يک استکان آب ولرم و روزانه حدود 4 بار انجام دهيد.

علت لرزیدن افراد به هنگام بیماری و تب چیست؟

بر اساس تحقیقات لرزیدن معمولاً با سرد شدن هوا همراه است اما هدف اصلی آن پاسخ سیستم ایمنی بدن برای مقابله با عفونت است. بررسی‌ها نشان می‌دهند، دمای بدن انسان به‌طور ثابت در درجه حرارت 37 درجه سانتی‌گراد است که این دما توسط مرکز هیپوتالاموس مغز شروع به پاسخ ایمنی به میکروب تشخیص داده‌شده می‌کند لذا دمای بدن انسان بالا می‌رود. اما ازآنجاکه دمای برخی قسمت‌های بدن از حالت قبل کمتر می‌شود فرد شروع به لرزیدن می‌کند.
در حقیقت لرزیدن برای جلوگیری از افزایش دمای بدن به وجود می‌آید و به نفع فرد بیمار است، درعین‌حال سیستم ایمنی بدن در دماهای بالاتر توانایی بیشتری برای مقابله با عوامل بیماری‌زا دارد. به هنگام لرزیدن سلول‌های بدن شروع به تولید حرارت می‌کنند و به‌این‌ترتیب سیستم از نوعی نیروی کمکی برای نابودی بیماری استفاده می‌کند.

علت گریه کردن افراد به هنگام درد کشیدن چیست؟

بر اساس یک تحقیق دانشگاهی توسط متخصصان دانشگاه ناتینگهام کشور انگلستان گریه کردن نوعی پاسخ سیستم عصبی بدن به احساسات منفی و یا درد است. پژوهشگران نوعی ارتباط بین کانال‌های اشکی از چشم و برخی نواحی مغزی به‌تازگی شناسایی کرده‌اند.
به گفته محققان اشک ریختن نوعی راه‌حل بدن برای انتشار هورمون‌های استرس به هنگام ترشح است که به هنگام درد آزاد می‌شوند و به کمک گریه کردن افراد نوعی بازیاب تعادلی به دست می‌آورند.
درعین‌حال در قطرات اشک اندورفین وجود دارد که نوعی مسکن طبیعی برای بدن است و به تثبیت وضعیت جسمی و عصبی بدن کمک می‌کند.
بر این اساس پزشکان به افرادی که در معرض غلیانات روحی و احساسی و همین‌طور وجود درد در بدن دچار شده‌اند توصیه می‌کنند از گریه کردن به‌اندازه استاندارد و معقول برای کمک به بدن خود بهره بگیرند.

آنژین‌های گلو به دو نوع اصلی ویروسی و باکتریال تقسیم می‌شود که نوع باکتریایی آن از اهمیت بیشتری برخوردار است، معمولاً با آنژین چرکی شناخته می‌شود و علائمی مثل گلودرد شدید و تب دارد. متأسفانه بسیاری از افراد این گلودردها را علامت یک سرماخوردگی معمولی تلقی می‌کنند که خود‌به‌خود درمان می‌شود به همین دلیل هم‌فکر می‌کنند مراجعه به پزشک ضروری نیست و مشکل با داروهای متداول سرماخوردگی یا تجویزهای غیرتخصصی و بدون مجوز پزشک حل خواهد شد. این در حالی است که گلودرد اطفال در هر شرایطی باید جدی گرفته شود چون می‌تواند به روماتیسم قلبی منجر شود و سلامت قلب را نشانه بگیرد.

روماتیسم قلبی حاصل روماتیسم مفصلی است که در اثر ورود یک میکروب به نام «استرپتوکوک» به بدن و به دنبال یک گلودرد چرکی و آنژین در سنین کودکی تا پانزده‌سالگی ایجاد می‌شود. درواقع با ورود این میکروب، سیستم ایمنی ضعیف شده و علائمی مثل درد و ورم مفاصل، مشکلات قلبی، بیماری کره (حرکات پرشی و غیرارادی در مفاصل بزرگ)، برآمدگی‌های زیرپوستی و قرمزی پوست جلوی شکم بروز می‌کند.

البته درد ناشی از روماتیسم قلبی، پلی آرتریت است که به عبارتی محل درد ثابت نیست و به‌صورت گردشی حس می‌شود. به‌عنوان‌مثال، مفصل زانوی راست متورم و دردناک شده و پس از بهبود این ناحیه تورم و درد در مچ دست چپ بروز می‌کند. بعد از مدت کوتاهی هم این درد در مچ پای چپ احساس می‌شود و با از بین رفتن درد این ناحیه کم‌کم پای راست درگیر خواهد شد.

در برخورد با این بیماری تا چه زمانی باید دارو مصرف کرد؟ در پاسخ به این سؤال باید گفت مصرف داروهای قلبی مادام‌العمر است و مانند مبتلایان به فشارخون، دیابت و سکته قلبی باید تا آخر عمر دارو مصرف کنند تا با مشکلی مواجه نشوند. بنابراین با بهبود موقتی دردهای ناشی از بیماری نباید مصرف داروهای تجویزشده را خودسرانه قطع کرد.

گاهی اوقات ممکن است بیماری روماتیسم قلبی درگیری سیستم مغز و اعصاب نیز وجود داشته باشد که با حرکات پرشی و غیرارادی و سریع اندام‌ها، ضعف عضلانی و اختلالات خلقی مشخص می‌شود. حتی یکی از نشانه‌های بسیار مهم این بیماری در کودکان سنین مدرسه تغییر دستخط آن‌هاست که با پیشرفت بیماری عصبانیت، بی‌قراری و اختلال درراه رفتن هم بروز می‌کند.

در مواردی از روماتیسم قلبی، لایه‌های مختلف قلب درگیر شده و بسته به این‌که کدام لایه (داخلی، پرده قلب یا عضله قلب) آسیب‌دیده، علائم و به دنبال آن درمان‌ها متفاوت خواهد بود. اگر لایه داخلی قلب درگیر شود، تنگی و نارسایی دریچه میترال و همچنین تنگی و نارسایی آئورت ایجاد می‌شود. معمولاً آسیب‌هایی که روی دریچه‌های قلبی ایجاد می‌شود دائم بوده و برگشت‌پذیر نیست، اما علائم و ناراحتی‌های ناشی از این بیماری‌ها را می‌توان به‌وسیله درمان دارویی، جراحی‌های ترمیمی یا تعویض دریچه یا استفاده از بالون و کاهش داد.

آسیب پرده قلب نیز بروز بیماری پریکاردیت را به همراه دارد. به‌این‌ترتیب غشایی که دور قلب را می‌پوشاند، دچار التهاب شده و این التهاب باعث محدودیت در کارایی عمل پمپاژ قلب خواهد شد. شایع‌ترین علامت پریکاردیت یک درد خنجر مانند در مرکز یا سمت چپ قفسه سینه (نزدیک قلب) است که گاهی اوقات این درد به سمت گردن یا شانه نیز انتشار می‌یابد. همچنین این درد ممکن است به‌آسانی با علائم یک حمله قلبی اشتباه گرفته ‌شود و هنگام خوابیدن یا در زمان نفس کشیدن عمیق، درد معمولاً بیشتر خواهد بود.

در بیماران مبتلابه روماتیسم قلبی (تب روماتیسمی حاد) دو گروه درمان وجود دارد؛ درمان آنتی‌بیوتیکی ضداسترپتوکوکی و درمان تظاهرات بالینی بیماری. در مرحله اول درمان آنتی‌بیوتیک به‌سرعت آغاز می‌شود، اما اهمیت پیشگیری‌های ثانویه را نباید نادیده گرفت تا از عفونت استرپتوکوکی مجدد در دستگاه تنفس فوقانی جلوگیری شود. معمولاً دوره درمان بسته به شرایط بیمار و قسمت‌های درگیر، متفاوت است و این احتمال وجود دارد بیمار تا مدت‌ها تحت نظر باشد و داروهای مختلفی دریافت کند.

ازآنجاکه روماتیسم قلبی فقط تا پانزده‌سالگی بروز می‌کند، بزرگ‌سالان در معرض این بیماری قرار ندارند. بنابراین حالا که در فصل سرماخوردگی و آنفلوانزا و بیماری‌های این‌چنینی قرار داریم بهتر است بیشتر مراقب کودکان باشید و اگر دچار سرماخوردگی شدند خطر روماتیسم قلبی را باوجود شایع نبودن جدی بگیرید و به‌جای دادن انواع و اقسام داروها و درمان‌های خانگی در اولین فرصت به پزشک مراجعه کنید.

علائم سرماخوردگی یازکام حاد بااحساس سرما، سردرد، سرفه، گلودرد، آبریزش بینی، شروع که این علائم ۱۶ ساعت پس از قرار گرفتن در معرض ویروس آغاز می‌شود و در ادامه با خستگی، درد عضلات، سردرد، بی‌اشتهایی و گرفتگی بینی همراه خواهند بود و معمولاً دو تا چهار روز پس از آغاز بیماری به بیشترین حد خود رسیده و حدود هفت‌تا ده روز بعد برطرف می‌شود. برخی علائم ممکن است تا سه هفته نیز طول بکشد.

بیش از دویست نوع ویروس عامل سرماخوردگی وجود دارد، لذا تهیه واکسن فقط بدن را به یک نوع یا نهایتاً چند نوع ویروس ایمن می‌کنم و در مقابل سایر عوامل ویروسی بدن ایمن نخواهد بود، از طرفی هرسال ویروس‌ها مقاوم‌تر و نوع جدیدی از آن‌ها تولید می‌شوند که هنوز برای بشر ناشناخته‌اند و تا واکسن جدید وارد پروسه ساخت شود، نوع جدیدی از ویروس وارد محیط شده و تولید واکسن ویروس ماقبل، ارزش چندانی نخواهد داشت.

پیشگیری از بیماری:

ویروس عامل بیماری، مدت‌زمان محدودی را زنده می‌ماند و با شست‌وشوی دست‌ها می‌توان آن را از بین برد، البته برخی شواهد استفاده از ماسک‌های بینی و دهان را نیز مؤثر می‌دانند. درمانی برای سرماخوردگی وجود ندارد، ولی علائمش قابل‌بهبود یافتن می‌باشند و پزشک معمولاً برای درمان این بیماری، درمان علامتی انجام می‌دهد. نکته مهم آنکه در این بیماری نباید از آنتی‌بیوتیک‌هااستفاده شود. معمولاً بیماری، خودبه‌خود بین ۷  تا ۱۰ روز پروسه درمان را طی خواهد کرد، و درصورتی‌که سیستم ایمنی بدن قویی‌تر باشد، بدن مدت‌زمان کمتری برای ریکاوری نیاز دارد. همان‌طور اگر سیستم ایمنی بدن ضعیف باشد به‌عنوان‌مثال: قرار گرفتن در بعضی شرایط مانند خستگیو کار زیاد، استرس، تغذیه نامناسب و سیگار کشیدن، منجر به آسیب‌پذیری بیشتر بدن خواهد شد.

درمان‌های خانگی سرماخوردگی:

  • سوپ نوعی پاک‌سازی بدن از مواد زائد است، ضمن آنکه از طریق آن می‌توان انواع ویتامین‌ها و پروتئین بدن را تأمین نمود. به‌عنوان‌مثال آب‌گوشت و یا سوپی که حاوی شلغم و اسفناج باشد در درمان سرماخوردگی بسیار مفید می‌باشند.
  • از مصرف غذاهای تند، غلیظ، بسیار شور، بسیارترش، چرب و سرخ‌کرده و به‌طورکلی غذاهای تحریک‌کننده و انواع نوشیدنی‌ها و غذاهای مولد گاز اجتناب کنید.
  • هنگام خواب بهتر است از بالش کوتاه و پست استفاده کنید. بهتر است موقعیت خواب به‌گونه‌ای باشد تا سر را روبه پایین و مواد از راه بینی خارج شوند و به سینه نریزند.
  • آب گرم درزمانی که حلق درگیر بیماری شدهنیز مفید استو در کل مایعات گرم فراوانی بنوشید. درواقع نوشیدن آب، توکسین‌ها یا همان سموم بدن و باکتری‌ها و ویروس‌ها را دفع می‌کنم. لازم است روزانه یک و نیم لیتر آب مصرف شود.
  • دم‌کرده آویشن برای سرفه و انواع درد توصیه می‌شود. آویشن سرشار از «فنول» است برای همین یک ضدعفونی‌کننده مؤثر بوده که با بیماری‌های مجاری تنفسی مقابله می‌کنم.
  • دم‌کرده چهار گل جهت التیام بیماری توصیه می‌شود. این ترکیب از 4 گل بنفشه، گل پنیرک، گل ختمی و گل سرخ تشکیل‌شده است. مهم‌ترین خاصیت و کاربرد این ترکیب حالت موسیلاژی و خلط‌آوری آن می‌باشد. این دارو جهت برطرف نمودن سرفه، سیاه‌سرفه، گرفتگی صدا و درمان سرماخوردگی بسیار توصیه می‌شود.
  • دم‌کرده گیاه بنفشه جهت برطرف کردن تب، بهترین درمان است.
  • بخور دادن با بخارآب گرم و استفاده از عصاره اکالیپتوس برای باز کردن گرفتگی بینی نیز از دیگر تدابیر درمانی جهت سرماخوردگی است. گرما باعث انبساط رگ‌های خونی و افزایش سرعت جریان خون می‌شود و به‌این‌ترتیب سرعت عکس‌العمل سیستم ایمنی بدن را بالا می‌برد. خود بخار تأثیر مفیدی در درمان سرماخوردگی دارد. ازاین‌رو حمام، سونا و حتی دوش آب گرم جهت بهبود سرماخوردگی توصیه می‌شود.
  • خواب کافی منجر به قوی شدن سیستم ایمنی بدن شده و بدن در مقابل بیماری با توان بیشتری مبارزه خواهد کرد.
  • مصرف شربت عسل، دارچین، لیموترش این شربت حساسیت سینه را تسکین می‌دهد و دارای قدرت ضدعفونی‌کنندگی بالایی است.

قرقره آب‌نمک و شستشوی بینی از درمان‌های سنتی مؤثر و رایج بوده که باعث تمیز شدن مجرای بینی و از بین رفتن خلط آلوده می‌شود، درواقع شرایطی به وجود می‌آید که میکروب‌ها در مجاری تنفسی بیشتر نشوند.

بالا