نام فارسى   شربت ايپکاک  
نام انگليسى   IPECAC SYRUP  
نام تجارى دارو   Ipeca  
گروه دارويى   قی‌آور  
گروه شيميايى دارو   مشتق سیفالیس اپیکاکونا  
مكانيسم اثر   با اثر روی CTZ (chemo receptor trigger zone)، سبب القاء استفراغ شده، مخاط معده را تحریک می‌کند.  
موارد مصرف   القاء استفراغ در مسمومیت‌ها.  
ميزان مصرف   بالغین: 30-15 ml خوراکی و به همراه 300-200 ml آب.
کودکان بزرگ‌تر از 1 سال: 15ml خوراکی و به دنبال آن 300-200 آب
کودکان کوچک‌تر از 1 سال: 10-5 ml خوراکی و به دنبال آن 200-100 ml آب که در صورت لزوم می‌توان دوز را تکرار کرد.
موارد منع مصرف: حساسیت مفرط، عدم هوشیاری، هوشیاری ناکامل، ضعیف بودن رفلکس gag. مسموميت با ترکيبات نفتى يا آرايشي، مواد قليائى و اسيدهاى معدني، مسموميت با آرسنيک، تشنج.
 
توضيحات دارو   عوارض جانبی
دستگاه مرکزی عصبی: افسردگی، تشنج، کما.
گوارشی: تهوع، استفراغ، اسهال خونی.
قلبی عروقی: نارسائی گردش خون، فیبریلاسیون دهلیزی، میوکاردیت کشنده، اختلال ریتم.
احتياطات: در شيردهي، حاملگى (در گروه C قرار دارد) بااحتیاط مصرف شود.
فارماکوکينتيک: شروع اثر:
۳۰ـ۱۵ دقيقه. مدت اثر: ۲۵ دقيقه. دفع: کليوى (متابوليت دارو تا ۶۰ روز پس از مصرف در ادرار يافت مي‌شود).
ملاحظات پرستاري:
پيگيرى آزمايشگاهي:
ـ علائم حياتي، فشارخون، بيماران مبتلابه بيمارى قلبى را مکرراً چک کنيد.
توصيه‌ها:
ـ عدم استفاده از Ipecac Fluid Extract به‌جاى شربت Ipecac که
۱۴ بار از آن قوي‌تر بوده و مي‌تواند باعث مرگ شود.
ـ تکان دادن بچه براى افزايش اثر قي‌آورى دارو.
ـ استفاده از زغال فعال در صورت بي‌اثر بودن اين دارو و انجام لاواژ
۱۵ـ۱۰ دقيقه بعد. (زغال فعال را نبايد همزمان با شربت اپيکا تجويز کرد)
ارزيابى باليني:
تهوع و استفراغ طى
۳۰ـ۱۵ دقيقه ایجادشده و به مدت ۲۵ـ۲۰ دقيقه ادامه مي‌يابد. در صورت عدم پاسخ لازم طى اين مدت دوز دارو را مي‌توانيد تکرار کنيد.
در صورت ادامه حالت تهوع و استفراغ پس از
۳ـ۲ ساعت، پزشک را در جريان قرار دهيد.
نوع مسموميت؛ در صورت خوردن ترکيبات آرايشى و مواد نفتى مانند نفت سفيد، گازوئيل، آب قليائى و Drano، از اين دارو استفاده نشود.
وضعيت تنفسى قبل، بعد و در طول تجويز داروى قي‌آور، تعداد، ريتم و ويژگى تنفس را چک کنيد؛ در بيماران پير يا ناتوان تضعيف تنفسى به‌سرعت مي‌تواند انجام شود.
 

قبل از بررسی و شروع به مطالعه این مقاله و قسمت قبلی آن، توجه شود که مخاطبین این مقاله پزشکان و داروسازان هستند و قطعا پیرو مطلب قید شده در قوانین سایت حتما باید با نظر مستقیم پزشک اقدام به درمان در هر زمینه ای، صورت گیرد و در راستای بررسی موارد مسمومیت نیز، مراجعه به نزدیکترین مرکز درمانی همواره باید در اولیت باشد.

 

مسمومیت ناشی از مونوکسید کربن

با توجه به فرارسیدن فصل سرما و استفاده از وسایل گرمایشی خصوصاً گازسوز، توجه به نکات مؤثر در پیشگیری از مسمومیت با مونوکسید کربن حائز اهمیت می‌شود. توجه به نکات زیر در پیشگیری از مسمومیت با مونوکسید کربن و مرگ‌ومیر ناشی از آن مؤثر است:

  • از نگهداری کودک در داخل خودروی روشن و در پارکینگ‌های طبقاتی خودداری کنید.
  • در هنگام استفاده از بخاری‌های نفتی و گازی، جهت پیشگیری از مسمومیت با گاز مونوکسید کربن، اطمینان از نصب صحیح و کارکرد مناسب دودکش‌ها الزامی است.
  • استفاده از بخاری‌های بدون دودکش تنها در محیط‌هایی که دارای تهویه و جریان مناسب هوا هستند مانند مکان‌های عمومی پرتردد مجاز است.

درمان کلی

1-      قبل از اینکه مصدوم بی‌هوش شود از وی بپرسید که چه اتفاقی افتاده است. دقت شود، نباید سعی کنید که مصدوم را وادار به استفراغ کنید.

2-      اگر مصدوم بی‌هوش بود ولی تنفس او حالت عادی داشت او را در وضعیت سر به پهلو و شکم به‌طرف زمین قرار بدهید.

3-      اگر تنفس و ضربان قلب مصدوم متوقف‌شده است، بلافاصله ماساژ قلبی و تنفس مصنوعی را آغاز نمایید. توجه کنید که خودتان به سمی که ممکن است در اطراف دهان مصدوم وجود داشته باشد آلوده نشوید.

4-      مصدوم را بلافاصله به بیمارستان برسانید و به همراه او نمونه‌ای از جعبه محتوی قرص یا بطری یا هر چه که سم در آن بوده را به بیمارستان بفرستید.

اقدامات لازم قبل از انتقال بیمار مسموم به مراکز درمانی:

1. چوب‌کبریت: درمان کودکی که چوب‌کبریت خورده و مسموم شده است، یک لیوان شیر می‌باشد.

2. استون :درمان کودکی که با استون، تماس زبانی داشته،1لیوان شیراست.

3. اگر جعبه چوب‌کبریت بخورد، جذب گوارشی نداشته و برای احتیاط،کافی است یک لیوان شیر بخورد.

4. در مورد لاک پاک‌کن، مسئله جدی‌تر است و ممکن است سلول‌های اپیتلیال روده و سیستم گوارشی را از بین ببرد. اگر بیش از 20 میلی‌لیتر مصرف کرده، شربت اپیکاک داده شود و کودک را وادار به استفراغ کرده و سپس 100 میلی‌لیتر به او شیر می‌دهیم و کودک را فوراً به اولین مرکز درمانی می‌بریم.

5. اسپری‌های مو / آئروسل / تافت مو : در حال حاضر گاز حامل آن دی‌اکسید کربن است اما درگذشته از گاز فریون استفاده می‌کردند که به‌شدت سمی بوده. لذا درگذشته مشکلات فراوانی را به دنبال داشته.اما بدین معنی نیست که اسپرهای تولید جدید کاملاً بی‌ضرر هستند.

6. چسب: درگذشته  تولوئن حلال رایجی بوده که در چسب‌ها استفاده می‌شد و اثر آن در سلول‌های اپیتلیال بسیار قوی بوده و افراد پس از بو کشیدن چسب دچار خون‌دماغ می‌شدند. حساس کردن میوکارد قلب، تغییر در رفتار کودکان مثل زود ناراحت شدن و زود گریه کردن از دیگر عوارض مسمومیت ناشی از آن می‌باشد.در حال حاضر به دلیل پیشرفت علم و استفاده از مواد اولیه مناسب‌تر ،میزان مراجعات ناشی از مسمومیت چسب کاهش‌یافته است.

7. حشره‌کش: بر روی CNS، قلب اثر سمی دارد. ازلحاظ کاربرد دو نوع اسپری داریم.

  • نوع اول: آن‌هایی که در فضای سالن استفاده می‌شوند که استفاده از آن ایجاد مشکل نمی‌کند. ( استفاده متعادل آن توسط والدین مشکلی ایجاد نمی‌کند اما طبق تحقیقات جدید ثابت‌شده، استفاده ممتد آن باعث کارسینوژنز (تولید سلول‌های سرطانی) می‌شود. اما به‌طورکلی اسپری دافع حشرات است و مشکلی برای اشخاص ندارد.
  • نوع دوم: حشره‌کش‌هایی که در کف حمام، وان و ... استفاده‌شده و بسیار قوی هستند و هدف آن‌ها دفع حشرات بزرگ‌تر می‌باشد. در صورت آلوده شدن و یا تماس با دستگاه گوارش از شربت اپیکاک استفاده کرده و فرد را فوراً به اولین مرکز درمانی منتقل می‌نماییم.
  • نوع دیگر: امشی، دلیل سمی بودن این حشره‌کش، پایه نفتی آن است. همواره به خاطر داشته باشید اگر کودکی به بنزین، نفت سفید و ... مسموم شد، مشکل گوارشی کمتر برای وی ایجاد خواهد شد و آنچه برای او ایجاد مشکل می‌کند، خطر برونشیال آسپیریشن می‌باشد (مشکل جهیدن نفت به لوله‌های تنفسی) اگر کودک دارای علائم تنفسی باشد بهتر است به او هیچ ماده خوراکی جهت خوردن ندهیم، چون به دلیل مشکل تنفسی جلوی تنفس او را می‌گیرد و بهترین کار، باز کردن راه‌های هوایی بیمار در صورت خفگی و مراجعه به اولین مرکز درمانی است. اما اگر مشکل تنفسی نداشت به او آب و شیر می‌دهیم و 48 ساعت او را تحت نظر می‌گیریم. اگر سیانوز صورت (سیاه شدن چهره) علائم تنفسی، سرفه و ... داشته باشد، مراجعه به اولین مرکز درمانی الزامی است، زیرا خطر نفوذ مواد شیمیایی به برونشها وجود دارد.(اما به دلیل عدم‌تشخیص صحیح توسط عوام،بهتر ست از ابتدای اطلاع از مسمومیت،به فکر رساندن وی به اولین مرکز درمانی باشید.)

8. سیگار: مسمومیت برای کودکان توسط 1سیگار کامل یا 3 ته سیگار به وجود می‌آید. می‌توان از زغال فعال استفاده کرد. زغال فعال بالاترین جذب را دارد که تمام نیکوتین را جذب و دفع می‌کند. برای ته سیگار روشن‌شده، استفاده از شربت اپیکاک (تهوع‌آور) کافی نیست ولی برای سیگار روشن نشده می‌تواند مؤثر باشد. اول اپیکاک به بیمار داده و سپس از زغال فعال استفاده می‌نماییم.

9. مام،اسپری زیر بغل یا مام صابونی : احتمال استفاده از آن به‌صورت کامل بسیار بعید است. لذا برای درمان طعم تهوع‌آور آن از شیر یا آب استفاده می‌شود و درمان آن توسط زغال فعال، اپیکاک و گاواژ در بیمارستان انجام می‌گیرد.

10. واکس ماشین: براق‌کننده‌های ماشین معمولاً حاوی مواد نفتی هستند پس مانند موارد ذکرشده که حاوی نفت بودند، تنها خطر آسپیراسیون وجود داشته و شیر یکی از موارد توصیه‌شده می‌باشد.

11. شوینده کف: خطر آسپیراسیون به دلیل وجود مواد نفتی و صابونی وجود دارد. نکته بسیار مهم آن است که همزمان با مصرف مواد صابونی دقت شود از شربت اپیکاک استفاده نشود زیرا خطر رسیدن ترکیبات صابونی به روده و تخریب سلول‌های اپیتلیال وجود دارد.

12. شامپو فرش: مواد صابونی هستند که قلیایی می‌باشند و تماس زبانی کودک با آن‌ها تنها تحریک‌کننده می‌باشد، لذا خوردن شیر جهت رفع مسمومیت، توصیه می‌شود.

13. روغن ترمز: اگر بالاتر از 15 تا 20 میلی‌لیتر مصرف شود منجر به سمیت CNS شده لذا شربت اپیکاک توصیه می‌شود و گاواژ بیمارستان ضروری است حتی اگر میزان مصرف کم باشد. پس از مصرف اپیکاک نیز باید به بیمارستان مراجعه نمود.

قبل از بررسی و شروع به مطالعه این مقاله و قسمت بعدی آن، توجه شود که مخاطبین این مقاله پزشکان و داروسازان هستند و قطعا پیرو مطلب قید شده در قوانین سایت حتما باید با نظر مستقیم پزشک اقدام به درمان در هر زمینه ای، صورت گیرد و در راستای بررسی موارد مسمومیت نیز، مراجعه به نزدیکترین مرکز درمانی همواره باید در اولیت باشد.

مسمومیت یا   intoxicationبه مجموعه‌ای از اختلالات بدن گفته می‌شود که در اثر جذب ماده‌ای بیگانه که به آنسمییا توکسیک گفته می‌شود بروز می‌کند. به‌صورت کلی سم ماده‌ای است که اگر به مقدار کافی وارد بدن شود می‌تواند باعث آسیب دائم یا موقت شود. جذب ماده سمی می‌تواند استنشاقی، گوارشی  و تابشی (برخی مواد رادیواکتیو) یا تزریقی باشد.

مسمومیت غذایی-گوارشی

عوارض و نشانه‌های مسمومیت ناشی از باکتری‌ها دو تا شش ساعت پس از خوردن غذای آلوده ظاهر می‌شود. مصدوم دچار حالت تهوع شده و ممکن است استفراغ کند. ممکن است دل‌درد و سردرد هم داشته باشد و در مراحل بعدی مصدوم احتمالاً دچار اسهال می‌شود و گاهی اوقات مصدوم تب می‌کند.

با توجه به درمان عمومی مسمومیت باید مصدوم استراحت کند، مقدار زیادی مایعات مصرف نماید و بهتر است به یک مرکز درمانی منتقل شود.

مسمومیت دارویی

عوارض و نشانه‌های مسمومیت ناشی از مصرف خودسرانه دارو و مواد مخدر برحسب نوع دارو و مقدار مصرف فرق می‌کند. همیشه استفراغ بلافاصله پس از مصرف صورت نمی‌گیرد امّا ممکن است مردمک چشم‌ها به‌صورت غیرعادی گشاد یا تنگ شود.

در مسمومیت با مواد مخدر، بیمار ابتدا خواب‌آلوده و سپس دچار مشکل در تنفس و قطعی آن خواهد شد. مصدوم ممکن است نشانه‌هایی از تزریق روی یک یا دو بازو داشته باشد.

در مسمومیت با آرام‌بخش‌ها تنفس کم‌عمق می‌شود. پوست مصدوم سرد و مرطوب می‌شود. ضربان سریع و ضعیف شده و احتمالاً بیهوشی رخ می‌دهد.

در مسمومیت با داروهای محرک، مصدوم هیجان‌زده است و به فراوانی عرق می‌کند و ممکن است دچار توهم و رعشه شود.

در مسمومیت با آسپیرین مصدوم ممکن است دل‌درد داشته باشد، استفراغ کند و استفراغ ممکن است خون‌آلود باشد. مصدوم ممکن است بی‌حال و خواب‌آلوده باشد، احساس می‌کند که گوشش زنگ می‌زند، اشکال در تنفس دارد و ممکن است به فراوانی عرق کند.

در درمان مسمومیت دارویی بدون اینکه بیمار را وادار به استفراغ نماییم باید پس از کنترل علائم حیاتی وی، با همراه داشتن جعبه دارویی، مصدوم را به اورژانس بیمارستان برسانید تا اقدامات لازم انجام شود.

مسمومیت ناشی از الکل

الکل ماده‌ای است که بر سیستم اعصاب مرکزی اثر می‌کند. ازآنجاکه مسمومیت با الکل در کشور ما اغلب در اثر مصارف غیرقانونی الکل‌های تقلبی (الکل متانول) و دست‌ساز رخ می‌دهد، ممکن است فرد مسموم به دلیل ترس از قانون و یا عدم اطلاع از علائم مسمومیت به مراکز درمانی مراجعه نکند و همین امر منجر به کوری و یا مرگ وی خواهد شد.

از علائم اولیه مسمومیت با الکل متانول، استشمام بوی الکل از تنفس بیمار، تهوع، استفراغ و گیجی است. در صورت پیشرفت علائم مسمومیت که ممکن است با تأخیر و از شش تا 30 ساعت بعد بروز نماید، علائم چشمی است که توجه به آن بسیار مهم و حیاتی است، مانند اختلال بینایی، ترس از نور، بیمار احساس می‌کند که اجسام را در هاله‌ای از بوران یا برف مشاهده می‌کند. در ادامه مسموم دچار کاهش هوشیاری، تشنج و مرگ خواهد شد.

مسمومیت ناشی از مواد نفتی

راه‌های پیشگیری از مسمومیت با مواد نفتی عبارت‌اند از نگهداری مشتقات نفتی در داخل ظروفی که شبیه به ظرف مواد خوراکی (بطری نوشابه خانواده) نباشد، نگهداری آن‌ها دور از دسترس کودکان. ذخیره کردن مشتقات نفتی در محوطه پارکینگ و حیاط درصورتی‌که جایگاه بازی کودکان باشد، بسیار خطرناک است. پس از بلعیدن مشتقات نفتی، مانع بروز استفراغ مصدوم شوید و وی را به بیمارستان منتقل نمایید.

بالا