پنج شنبه, 08 مهر 1395 ساعت 21:25

کاربرد نانوتکنولوژی در پزشکی

گردآوری شده توسط

نانو فناوری:

نانو فناوری دانشی میان‌رشته‌ای است و بین رشته‌هایی چون داروسازی، طراحی دارو،پزشکی، دامپزشکی، زیست‌شناسی، پروتومیکس، شیمی ابرمولکول، مهندسی شیمی، مهندسی برق، فیزیک کاربری، مهندسی مکانیک، مهندسی برق و مهندسی شیمی ارتباط برقرار می‌کند.

پزشکیِ نانو چیست؟

نانو پزشکی، سطح وسیعی از علوم را در برگرفته که از به کار بردنِ نانو مواد، در امور پزشکی گرفته تا نانو الکترونیک در طراحیِ بیوسنسورها را در برمی‌گیرد که موارد کاربرد آن در هر سه حوزه پیشگیری، تشخیص و درمان بیماری می‌باشد.

پیشگیری از بیماری

در هجدهمین سمینارِ جهانیِ ایدز در وین، شرکت"ژنتیک ایمیونیتی" واکسن"درماویر" را برایِ پیشگیری از بیماریِ ایدزمعرفی کرد. این واکسنِ درمانیکه به نوعِ جدیدی از واکسن‌ها تعلق دارد به گفتۀ محققانِ ژنتیک ایمیونیتی می‌تواند برخلاف واکسن‌های سنتی، علاوه بر پیشگیری، در درمانِ بیماریِ ایدز هم مفید واقع شود. این واکسن هنوز در فاز دوم تحقیق قرار دارد. ( منبع: ویکی‌پدیا)

رسانشِ دارویی:

 بیشترین کاربرد رسایش دارویی، در درمانِسرطان‌ها است. در حال حاضر، یکی از مشکل‌هایِ اساسی در درمان سرطان‌هایِ مختلف آن است که داروها هم برایِ سلول‌های سرطانی و هم برای سلول‌های سالم، به یک اندازه می‌توانند سمی باشند، درنتیجه پیشرویی در شیمی‌درمانی آنجا که آسیب‌ها برایِ سلول‌های سالم رو به فزونی باشد، با محدودیت اساسی مواجه می‌شود.

افزایشِدارورسانییکی از پرکاربردترین اهداف نانو پزشکی استو در آن با استفاده از موادِ نانومقیاس یا مولکول‌ها، می‌کوشند میزان "فراهمی زیستی"داروها را افزایش دهند. فراهمیِ زیستی، به میزان وجود دارو در بخش‌هایی از بدن نظر دارد که به آن دارو نیاز دارند یا کارکرد دارو در آن محل‌ها بیشتر است. در رسانشِ دارویی می‌کوشیم که میزانِ فراهمیِ زیستی را در محل‌هایی خاص از بدن و حتی در زمان‌هایی خاص، افزایش دهیم.چنین کاری به‌وسیله‌ی ابزارهای نانو امکان‌پذیر است و به‌عنوان نمونه، توسعه‌هایی درزمینۀ ارسالِ مستقیمِ داروهایِ مربوط به شیمی‌درمانی، به سلول‌های سرطانیصورت گرفته است. ( منبع: ویکی‌پدیا)

یکی از نانو داروهای پرکاربرد که زیرمجموعه‌ای از نانو داروهای لیپوزومی می‌باشد:

نام تجاری Doxil آن بوده که همان دوکسوروبیسین لیپوزومی می‌باشد.

چگونه این دارو تجویز می‌شود:

این دارو از طریق تزریق داخل وریدی و به‌صورت IV تجویز می‌شود و مزیت آن نسبت به داروهای کموتراپی آن است که بیشتر روی بافت سرطانی و تومور متمرکزشده و کمتر وارد سایر بافت‌های سالم خواهد شد (برخلاف سایر داروهای شیمی‌درمانی)

نانو داروی دوکسوروبیسین فقط به‌صورت تزریقی وجود داشته و فرم خوراکی آن موجود نیست. یک نانو داروی لیپوزومی و محرک است. این دارو، محرک یک ماده شیمیایی است که می‌تواند منجر به التهاب شود. اگر دارو از ورید خارج شود، می‌تواند منجر به آسیب بافتی شوند و پرستار یا دکتر که این دارو را می‌دهد باید به‌دقت آموزش داده شوند. اگر پس از تزریق، تجربه درد داشتید یا متوجه قرمزی و تورم در محل IV شدید، بلافاصله به مراقبت‌های بهداشتی توصیه می‌شود.

مقدار دوکسوروبیسین نانو داروی لیپوزومی که شما دریافت خواهید کرد، بستگی به عوامل بسیاری، ازجمله قد و وزن، سلامت عمومی و یا دیگر مشکلات سلامتی، و نوع سرطان شما دارد. پزشک شما، دوز و برنامه تزریق را تعیین می‌کند.

مکانیسم اثر:

تومورهای سرطانی برخلاف سایر سلول‌های طبیعی، تقسیم سلولی غیرقابل‌کنترل دارند. سلول‌های "عادی" هنگامی‌که در تماس با سلول‌های سرطانی قرارمیگیرند، توقف تقسیم سلولی رخ‌داده و از تکثیر آن‌ها جلوگیری می‌شود، این مکانیسم به‌عنوان مهار تماس سلولی شناخته‌شده تا سلول‌های سرطانی این توانایی از دست بدهند. و سلول‌های سرطانی دیگر توانایی لازم در کنترل و یا محدود کردن تقسیم سلولی نخواهند داشت. فرایند تقسیم سلولی، در سلول‌های طبیعی یا سرطانی است هر دو از طریق چرخه سلولی انجام می‌گیرد، از فاز استراحت، از طریق مراحل رشد فعال سلول‌ها، و سپس به میتوز (تقسیم سلولی).

توانایی شیمی‌درمانی برای کشتن سلول‌های سرطانی بستگی به توانایی خود مبنی بر توقف و نگه‌داشتن تقسیم سلولی دارد. معمولاً، داروها توسط آسیب رساندن به RNA یا DNA سلول که در حال رونویسی است، عمل می‌کنند. اگر سلولی، قادر به تقسیم نباشد، می‌میرد. سریع‌ترین سلول‌هایی که در حال تقسیم هستند، بیشتر احتمال آنکه توسط شیمی‌درمانی سلول‌های نابود شوند وجود دارد، و منجر به کوچک شدن تومور می‌شود. آن‌ها همچنین خودکشی سلولی (مرگ یا آپوپتوز) را القا می‌کنند.

داروهای شیمی‌درمانی تنها زمانی که سلول در حال تقسیم است (چرخه سلولی خاص است، )آن را تحت تأثیر قرار می‌دهند.

شیمی‌درمانی بیشترین تأثیر خود را در کشتن سلول‌هایی می‌گذارد که به‌سرعت در حال تقسیم هستند، ازاین‌رو متأسفانه، شیمی‌درمانی تفاوت بین سلول‌های سرطانی و سلول‌های طبیعی را نمی‌داند. خوشبختانه سلول‌های "عادی" دوباره رشد خواهند کرد و سالم باقی می‌مانند، درعین‌حال عوارض جانبی نیز رخ می‌دهد. سلول‌های "عادی" معمولاً با شیمی‌درمانی تحت تأثیر قرار می‌گیرند به‌عنوان‌مثال: سلول‌های خون، سلول‌های در دهان، معده و روده و فولیکول‌های مو. درنتیجه کاهش تعداد کم‌خون، زخم دهان، تهوع، اسهال، و  یا ریزش مو از اثرات جانبی شیمی‌درمانی خواهد بود. البته داروهای مختلف ممکن است بخش‌های مختلف بدن را تحت تأثیر قرار دهند.

دوکسوروبیسین به‌عنوان یک آنتی‌بیوتیک ضد تومور است. آنتی‌بیوتیک ضد تومور از محصولات طبیعی تولیدشده که توسط گونه از قارچ خاک استرپتومایسس ساخته‌شده است. این داروها در طول مراحل مختلف  از چرخه سلولی عمل می‌کنند و به‌طور خاص روی چرخه سلول خاص را عمل می‌کنند.

موارد مصرف:

  • دوکسوروبیسین هیدرو کلراید لیپوزومی تزریقی،که برای درمان بیماران مبتلابه سرطان پیشرفت کرده استفاده می‌شود.
  • برای درمان ایدز مربوط به سارکوم کاپوزی (Kaposi's sarcoma) در بیماران پس از ناموفق بودن شیمی‌درمانی سیستمیک یا عدم تحمل به سایر درمانها بکار می‌رود.
  • DOXIL در ترکیب با bortezomib برای درمان بیماران مبتلابه multiple myeloma قبلاً bortezomib  دریافت نکرده‌اند و یا درگذشته حداقل یک درمان دریافت کرده‌اند.

اطلاعات تکميلي

  • منابع:

    استفاده از ویکی پدیا در دو پاراکرافی که قید شده است.

خوانده شده 547 دفعه آخرین ویرایش در سه شنبه, 11 آبان 1395 ساعت 00:47
Dr. Mariyet Zahedi Nik

I completed studies in two universities with two different majors at the same time(commercial management and software engineering). Then turned to my great love, medicine, by studying social working and nursing in Iran. After that I  immigrated to Austria and studied medical Informatics and Pharmacy in German in Vienna University .In 2011 and 2012 I was awarded as an Outstanding Student from” The students living abroad.” Due to some problems I had to stay and live in Iran for some years.  Having been here in Tehran only 3years, I am now finishing my education in Pharmacy in Shahidbeheshti University.

محتوای بیشتر در این بخش: شربت ایپکاک - IPECAC SYRUP »
بالا